{"id":38976,"date":"2021-01-08T18:26:07","date_gmt":"2021-01-08T17:26:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.conselharan.org\/museus-dera-val-daran-un-museu-en-territori\/hilat-de-museus\/mola-de-salardu\/"},"modified":"2021-02-01T11:31:48","modified_gmt":"2021-02-01T10:31:48","slug":"mola-de-salardu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/cultura\/museus-dera-val-daran-un-museu-en-territori\/hilat-de-museus\/mola-de-salardu\/","title":{"rendered":"M\u00f2la de Salard\u00fa"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_single_image image=\u00bb39803&#8243; img_size=\u00bbfull\u00bb][vc_column_text]<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">Encastrament dera nadilha &#8211; M\u00f2la de Salard\u00fa <\/span><\/span><\/p>\n<p>Er aprofitament deth debit der arriu, tant en Aran coma ena r\u00e8sta deth Piren\u00e8u, a estat ath long des s\u00e8gles era principau h\u00f2nt d\u2019energia qu&#8217;a botjat m\u00f2les, ress\u00e8cs e fabriques de lan. En Salard\u00fa, ath cant dera rib\u00e8ra d\u2019Aiguam\u00f2g, trapam un exemple d\u2019aguestes petites ind\u00fastries artesanes. Era M\u00f2la de Salard\u00fa sauve er escl\u00f2p, es rodets, es m\u00f2les e bona part des p\u00e8ces originaus, qu&#8217;eth visitaire poir\u00e0 veir.[\/vc_column_text][vc_single_image image=\u00bb38966&#8243; img_size=\u00bbfull\u00bb][vc_single_image image=\u00bb38962&#8243; img_size=\u00bbfull\u00bb][vc_toggle title=\u00bbInformacion basica\u00bb]Adre\u00e7a<br \/>\nM\u00f2la de Salard\u00fa<br \/>\nParatge dera m\u00f2la<br \/>\n25598 Salard\u00fa<br \/>\nTel: 973 641 815<br \/>\ne-mail: <a href=\"mailto:info.museu@aran.org\">info.museu@aran.org<\/a><\/p>\n<p>Servici<br \/>\nVisites guidades res\u00e8rva per auan\u00e7a.[\/vc_toggle][vc_toggle title=\u00bbFoncionament d\u2019ua m\u00f2la\u00bb]Esqu\u00e8ma d&#8217;ua m\u00f2la hari\u00e8ra (segontes J.Bol\u00f2s J. Nuet, \u00abEls molins fariners a Catalunya\u00bb).<br \/>\nEth recorrut deth gran comence ena tremuja (3), er escl\u00f2p (2) lo p\u00f2rte tath uelh dera m\u00f2la, a on qu\u00e8 enmiei dera m\u00f2la priora o nauta (6) e dera m\u00f2la fixa (8). Un c\u00f2p qu&#8217;eth gran se m\u00f2lt ges peth hariau (13) e qu\u00e8 ena hari\u00e8ra (14). Era aigua dera restanca o deth potz ges a pression, entath caco, per un canau de husta o aig\u00fc\u00e8ra de husta (17) e qu\u00e8 dess\u00fas deth rodet o turbina (16), en tot h\u00e8r que r\u00f2de, movement qu&#8217;er arbe, cama o \u00e8ish (15) comunique tara m\u00f2la priora (6). Era aigua se c\u00f2le peth sol\u00e8r deth caco entar exterior[\/vc_toggle][vc_toggle title=\u00bbEs m\u00f2les hari\u00e8res en Aran\u00bb]Anticament ena Val d\u2019Aran toti es p\u00f2bles auien coma mendre ua m\u00f2la hari\u00e8ra, era unenca ind\u00fastria artesana que complementaue es ah\u00e8rs deth pag\u00e9s. Amassa ad aguesta m\u00f2la plan soent i auie un ress\u00e8c e un lauader, qu&#8217;aprofitauen eth madeish desniv\u00e8u der arriu ent\u00e0 obtier era f\u00f2r\u00e7a motritz de besonh entath s\u00f2n foncionament.<\/p>\n<p>Era M\u00f2la de Salard\u00fa, represente eth prototipe de m\u00f2la aranesa: ua bastenda de petites mesures, d\u2019ua soleta planta bastida tamb es madeishi materiaus dera arquitectura locau: p\u00e8ira de barrina, husta e l\u00f2ses en tet. Aguesta m\u00f2la la trapam documentada per prum\u00e8r c\u00f2p en an 1613 e deish\u00e8c de foncionar ara fin dera Gu\u00e8rra Civila.<\/p>\n<p>S\u2019an documentat trenta ua m\u00f2les ath long d\u2019Aran. D\u2019aguest inventari cau remercar es cinc m\u00f2les en Bausen o es tres de Vielha.<\/p>\n<p>Tot e era omogeneitat des m\u00f2les araneses trapam tanben m\u00f2les de mesures m\u00e8s granes qu&#8217;era de Salard\u00fa, com era de Betren qu&#8217;incorp\u00f2re un humarau. Tanben varie era quantitat de m\u00f2les que i auie enes molins. Era m\u00f2la d\u2019Unha, de mesures plan petites auie un solet rodet en tot qu&#8217;era de Betren arrib\u00e8c a auer-ne quate.<\/p>\n<p>Suberg\u00e9s eth lar\u00e8r, que lo trapaem en l\u00e8u totes es m\u00f2les d\u2019Aran, h\u00e8t que les difer\u00e9ncie dera r\u00e8sta des m\u00f2les deth Piren\u00e8u.<\/p>\n<p>Vista generau dera M\u00f2la, a on se p\u00f2t observar er dubertura der escl\u00f2p<\/p>\n<p>Interior dera M\u00f2la, a on s&#8217;obs\u00e8rve dues des tres m\u00f2les, era (s\u00ednia) SENHA e eth (cernador) SEDA\u00c7<\/p>\n<p>Interior dera M\u00f2la, podem observar era craba que tiege eth moli\u00e8r ent\u00e0 picar era m\u00f2la fixa.[\/vc_toggle][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_single_image image=\u00bb39803&#8243; img_size=\u00bbfull\u00bb][vc_column_text]Encastrament dera nadilha &#8211; M\u00f2la de Salard\u00fa Er aprofitament deth debit der arriu, tant en Aran coma ena r\u00e8sta deth Piren\u00e8u, a estat ath long des s\u00e8gles era principau h\u00f2nt d\u2019energia qu&#8217;a botjat m\u00f2les, ress\u00e8cs e fabriques de lan. En Salard\u00fa, ath cant dera rib\u00e8ra d\u2019Aiguam\u00f2g, trapam un exemple d\u2019aguestes petites ind\u00fastries artesanes&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":38876,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-full.php","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38976"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38976"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40025,"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38976\/revisions\/40025"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.conselharan.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}